Kan didgeridoo spelen helpen bij stress, spanning en burn-outklachten?
Als didgeridoo-docent speel ik al jarenlang dit bijzondere instrument. Zelf ervaar ik dat rustig spelen mij kan helpen om spanning los te laten. De combinatie van ademhaling, klank, ritme, concentratie en vibratie brengt mijn aandacht naar het moment.
Daarom werd ik nieuwsgierig toen ik ontdekte dat er daadwerkelijk wetenschappelijk onderzoek is gedaan naar de invloed van didgeridoo spelen op stemming, stress en het autonome zenuwstelsel.
Onderzoek naar didgeridoo en stress
In 2019 publiceerden Japanse onderzoekers de studie Didgeridoo Health Promotion Method Improves Mood, Mental Stress, and Stability of Autonomic Nervous System.
Aan het onderzoek deden 20 volwassenen mee die nog nooit didgeridoo hadden gespeeld. Zij volgden tien lessen van een speciale Didgeridoo Health Promotion Method (DHPM).
De onderzoekers keken onder andere naar:
- stemming en spanning;
- hartslag;
- bloeddruk;
- speeksel-amylase als stressindicator;
- veranderingen in de autonome regulatie.
De lessen bestonden overigens niet uitsluitend uit didgeridoo spelen. Ze begonnen met ongeveer tien minuten ontspannende voorbereidende oefeningen. Daarna maakten de deelnemers didgeridoo-achtige klanken met een plastic buis. Een sessie duurde ongeveer een uur.
18 van de 20 deelnemers lieten verbetering in stemming zien
Een van de opvallendste resultaten had betrekking op de stemming.
De onderzoekers gebruikten hiervoor de POMS2-vragenlijst. Deze meet onder andere spanning, vermoeidheid, somberheid, boosheid, verwarring en vitaliteit.
Bij 18 van de 20 deelnemers daalde de gemiddelde zogenaamde Total Mood Disturbance-score. Een lagere score betekent in deze meting een minder negatieve stemming. Bij acht deelnemers was de afname individueel statistisch significant.
Opvallend was bovendien dat mensen die vóór de lessen een hogere negatieve stemmingsscore hadden, gemiddeld een grotere verbetering lieten zien.
Ook de hartslag veranderde
De onderzoekers zagen daarnaast lichamelijke veranderingen.
Tijdens zeven van de tien lessen was de gemiddelde hartslag na afloop significant lager dan ervoor. Over alle lessen bekeken hadden 15 van de 20 deelnemers gemiddeld een lagere hartslag.
Ook bij de stressmetingen werd iets interessants gevonden. De deelnemers die vóór de lessen hogere waarden van de gebruikte stressindicator hadden, lieten gemiddeld een grotere afname zien. Die afname hing bovendien samen met een daling van de hartslag.
Dat betekent niet dat bewezen is dat didgeridoo spelen stress behandelt, maar het zijn wel interessante aanwijzingen voor een ontspannend effect.
Wat gebeurde er met het autonome zenuwstelsel?
Misschien wel het interessantste onderdeel van de studie was het onderzoek naar de autonome regulatie.
Dit systeem is betrokken bij allerlei automatische lichaamsprocessen en speelt een belangrijke rol bij de reactie van ons lichaam op inspanning, spanning en rust.
De onderzoekers vonden tijdens de lessen veranderingen in een maat voor hartslagvariabiliteit (LF/HF). Zij interpreteerden deze als een verschuiving richting meer parasympathische dominantie, passend bij ontspanning.
Later in het programma waren bepaalde waarden zelfs vóór aanvang van een les al lager dan aan het begin van het programma. Volgens de onderzoekers suggereert dit dat herhaald oefenen mogelijk samenhing met een duurzamere verandering in de autonome balans.
Daarbij is enige voorzichtigheid nodig: LF/HF is geen eenvoudige directe meter waarmee je kunt bewijzen dat het parasympathische zenuwstelsel wordt "aangezet". De resultaten zijn interessant, maar moeten niet sterker worden geïnterpreteerd dan het onderzoek toelaat.
En hoe zit het met burn-out?
Hier is een belangrijk onderscheid nodig.
Dit onderzoek bewijst niet dat didgeridoo spelen een burn-out behandelt. De deelnemers aan het onderzoek waren geen mensen die specifiek vanwege een burn-out waren geselecteerd.
Wat het onderzoek wél laat zien, zijn aanwijzingen dat een programma met didgeridoo-oefeningen en ontspanning invloed kan hebben op stemming, stressgerelateerde metingen, hartslag en autonome regulatie. De onderzoekers noemen zelf zelfs mogelijke toepassing op de werkplek ter bevordering van de mentale gezondheid van werknemers.
Ook de openbare wetenschappelijke publicatie concludeert dat de methode mogelijk bruikbaar is voor gezondheidsbevordering op de werkplek en in lokale gemeenschappen.
Dat maakt de didgeridoo naar mijn mening interessant voor mensen die op zoek zijn naar manieren om naast hun normale begeleiding momenten van ontspanning en rust te creëren.
Mijn eigen ervaring als didgeridoo-docent
Voor mij is de didgeridoo altijd meer geweest dan alleen een muziekinstrument.
Juist in periodes waarin ik zelf meer spanning en stress ervaar, merk ik dat rustig didgeridoo spelen mij kan helpen om tot rust te komen. Je bent bezig met je ademhaling, je concentreert je op één doorgaande klank en tegelijkertijd voel je de vibratie van het instrument.
Tijdens het spelen verschuift mijn aandacht als het ware van het denken naar ademhaling, klank en gevoel.
Dat is mijn persoonlijke ervaring en natuurlijk geen wetenschappelijk bewijs. Maar juist daarom vind ik het zo interessant dat onderzoekers effecten hebben gevonden die op sommige punten aansluiten bij wat ik tijdens het spelen zelf ervaar.
Waarom is didgeridoo zo interessant?
Misschien is het niet één afzonderlijk onderdeel dat voor ontspanning zorgt.
Didgeridoo spelen brengt verschillende elementen samen: gecontroleerde ademhaling, langere uitademing, ritme, concentratie, muziek, klank en fysieke vibratie.
Je hoeft bovendien niet per se te proberen om te ontspannen. Je probeert simpelweg een klank te maken en bent daarmee bezig.
Voor mij maakt juist dát de didgeridoo bijzonder.
Veelbelovend, maar meer onderzoek is nodig
De Japanse studie is klein. Er deden slechts twintig mensen mee en er was geen aparte controlegroep. De onderzoekers noemen dit zelf als belangrijke beperking.
We kunnen daarom niet zeggen dat wetenschappelijk bewezen is dat didgeridoo spelen burn-out behandelt of herstel versnelt.
We kunnen wél zeggen dat er interessante eerste wetenschappelijke aanwijzingen bestaan voor positieve effecten van didgeridoo-oefeningen op stemming, stress en lichamelijke ontspanningsreacties.
Voor mij als didgeridoo-docent is dat een fascinerend gebied dat ik graag verder wil onderzoeken en ervaren.
Want misschien is de didgeridoo niet alleen een van de meest bijzondere muziekinstrumenten ter wereld, maar ook een prachtige manier om even volledig bezig te zijn met iets heel eenvoudigs:
adem, klank, ritme en vibratie.
Bekijk onze didgeridoocollectie
Didgeridoo Online Lesprogramma 24 lessen
1-daagse workshops didgeridoo & circulaire ademhaling
Dit artikel is bedoeld ter informatie en beschrijft wetenschappelijk onderzoek en persoonlijke ervaringen. Didgeridoo spelen is geen vervanging voor medische of psychologische behandeling bij burn-out, langdurige stress of andere gezondheidsklachten.
Bron: Lee S. et al. (2019), Didgeridoo Health Promotion Method Improves Mood, Mental Stress, and Stability of Autonomic Nervous System, International Journal of Environmental Research and Public Health. Bekijk de wetenschappelijke studie via PubMed